नाग्म–गमगढी सडकको सिंजा २ घोडेङ्गादेखि कनकासुन्दरी ८ रोकायाबाडासम्मको खण्डमा काम लगाइएको थियो । घर नजिकै आएको विकास निर्माणमा मजदुरी गरौं । काम पनि हुने जीवनयापन पनि सहज हुने भन्ने ठानियो । उनले थपिन्,‘उल्टै ज्याला नपाउँदा कठिन अवस्था झेल्न पुगियो । ’

कनकासुन्दरी ८ की इमिला शाही लुगाफाटो बदल्ने र नुनतेल जोहो गर्नकै लागि मजदुरीमा लागिन् । सडकमा ढुंगा फुटाउनेदेखि बोक्ने र माटो बालुवा बोक्नेसम्म गरिन् । घरको महत्वपूर्ण काम पनि छाडेर काममा लागेकी उनले २० दिन काम गरेको ज्याला पाइनन् । उनको प्रत्येक दिनको पाँच सय रुपैयाँको दरले २० दिनको १० हजार रुपैयाँ हुन्छ । गाउॅमा १० हजार रुपैयाँले धेरै काम गर्न सकिन्छ । हामीले इमान्दारिता देखायौं । ठेकेदारले बेमान गरे । उनले भनिन्,‘अहिलेसम्म ज्याला पाएका छैनौं । तत्काल ज्याला उपलब्ध गराइदिन सरोकारवालासमक्ष हारगुहार समेत गरेका छौं । सुनुवाइ छैन ।’

नाग्म–गमगढी सडकमा काम गर्ने मुनकली र इमिला प्रतिनिधि पात्र मात्र हुन् । उनीहरुजस्ता झण्डै ३ सय मजदुर ठेकेदारबाटै ठगिएका छन् । मजदुरी गर्नेदेखि दैनिक उपभोग्यदेखि निर्माण सामग्री उपलब्ध गराउने एक सय बढी व्यापारीले समेत रकम पाएका छैनन् । ठेकेदारले सडक निर्माण भइसकेपछि रकम निकासा हुने र सबैको रकम एकैपटक दिने भनेका थिए तर दुई वर्ष बित्यो । निर्माण सामग्रीको लाखौं रकम भुक्तानी पाएका छैनन् ।

ज्याला नपाएपछि मजदुर सबै सडकमा निस्किएर ज्याला पाउनु पर्ने माग गरिरहेका छन् । यता निर्माण व्यवसायी दिपक शाही मजदुरलाई ज्याला नदिएको स्वीकार गर्छन् । यो ठेक्काको विषयमा मुद्दा परेको र अदालतले स्टेअर्डर गरेका कारण सडक डिभिजन कार्यालयबाट भुक्तानी लिन नसकिएको उनले बताए ।

सडक डिभिजन कार्यालयमा दिपक शाहीको नाममा ६ करोड ७८ लाख रकमको ठेक्का सम्झौता छ । ३ करोड ७० लाख बजेटमा पेटी ठेकेदार दत्त रोकायासँग पुनः सम्झौता भएको थियो । सम्झौता रकम मध्ये २ करोड ९० लाख ७७ हजार भुक्तानी भइसकेको छ । ‘पेटी ठेकेदार रोकायालाई भुक्तानी दिन बाँकी छैन्,’ उनले भने,‘पेटी ठेकेदार रोकायाले काम बिचैमा छोडेका हुन् । काम गरेको सवै रकम भुक्तानी दिइसकेका छौं । उनीसँग कुनै लेनदेन नै छैन । ’

सडक डिभिजन कार्यालय जुम्लाका निमित्त प्रमुख विरेन्द्र रावलका अनुसार १३ नम्बरको उक्त ठेक्का खड्का कृष्ण कन्ट्र्क्सन बाँकेका प्रतिनिधि दिपक शाहीसँग ०७७ सालमा सम्झौता भएको थियो । सडक स्तरोन्नतिको म्याद थपसहित ०७८ कार्तिक २३ गते सम्पन्न गर्नु पर्ने थियो । त्यो सडक निर्माण सम्पन्न भई ५ करोड ७९ लाख भुक्तानी भइसकेको छ । अदालतमा मुद्दा चलिरहेकोले ८६ लाख रकम भुक्तानी बाँकी रहेको छ । ६ करोड ७८ लाख ठेक्का सम्झौता हो ।

‘मजदुरदेखि व्यापारीले काम गरेको ज्याला नपाएको गुनासो आउने गरेको छ,’ उनले भने,‘कार्यालय ठेकेदारसँग मात्रै जोडिएकोले मजदुर र व्यापारीसँग कुनै सम्बन्ध हुँदैन । ज्याला दिने विषयमा ठेकेदार नै जिम्मेवार बन्नुपर्छ ।’

सडक निर्माणका पेटी ठेकेदार दत्त रोकायाले ठेकेदारले भुक्तानी नदिएका कारण मजदुरको ज्यालादेखि निर्माण सामग्रीको भुक्तानी दिन नसकेको बताए । उनले ठेकेदार कर्णबहादुर शाही र उनको भतिज दिपक शाहीले भुक्तानी नदिएर मजदुरलाई ठगेको बताए । उनीहरुबाट १ करोड ५१ लाख रुपैयाँ भुक्तानी लिन बाँकी रहेको उनले बताए ।

उनले भने,‘ठेकेदारले ठग्न खोजेका छन् । मजदुरले ज्याला पाएका छैनन् । व्यापारीले सामानको मूल्य पाएका छैनन् । अदालतमा मुद्दा दायर भएको छ । न्याय प्राप्त हुने अपेक्षा राखेका छौं ।’

मजदुरहरुले अब पनि ज्याला नपाएको खण्डमा सडकमा निस्किएर आन्दोलनको आँधीबेहरी सृष्टि गर्ने चेतावनी दिएका छन् ।